Grupa AF Software&Marekting

AI w pracy osób z niepełnosprawnościami. Czy może otworzyć więcej zawodów?

Sztuczna inteligencja coraz częściej staje się częścią codziennej pracy. Narzędzia AI pomagają analizować informacje, redagować teksty, pracować z kodem, przygotowywać dokumenty i porządkować wyniki. AI w pracy osób z niepełnosprawnościami może mieć dodatkową wartość, ponieważ ułatwia wykonywanie zadań, które bez takiego wsparcia wymagają większej liczby czynności.

Sztuczna inteligencja w pracy nie rozwiązuje wszystkich problemów. Im bardziej złożone jest zadanie, tym większego znaczenia nabierają wiedza zawodowa, doświadczenie i umiejętność oceny rezultatu. Dobrze widać to w czterech obszarach: audytowaniu dostępności cyfrowej, programowaniu, copywritingu i pracy biurowej. W każdym z nich narzędzia AI mogą pełnić inną funkcję, ale podstawą nadal pozostaje znajomość wykonywanej pracy.

AI w pracy audytora dostępności cyfrowej

AI w audycie dostępności cyfrowej przydaje się przede wszystkim po wykonaniu testu. Ułatwia porządkowanie notatek i przygotowanie raportu. Pomaga również skrócić opis problemu albo przeanalizować jego możliwe powiązanie z kryterium sukcesu WCAG. Pełny audyt dostępności cyfrowej wymaga rzeczywistego sprawdzenia, jak strona lub aplikacja działa w praktyce, również z wykorzystaniem technologii asystujących. Różnicę między audytem eksperckim a samym wykorzystaniem narzędzi automatycznych wyjaśnia Gov.pl w publikacji „Czym jest audyt ekspercki dostępności cyfrowej i jak go zorganizować”.

Zgodnie z opisanym tam podejściem zestawienie wyników uzyskanych za pomocą automatycznych narzędzi nie wystarcza do przeprowadzenia pełnego badania dostępności. W przypadku osoby niewidomej szczególnie ważne jest rzeczywiste korzystanie z czytnika ekranu. Sposób prowadzenia takich badań opisuje Gov.pl w materiale „Jak badać dostępność cyfrową z użyciem technologii asystujących”.

AI nie korzysta z interfejsu w taki sposób jak użytkownik pracujący z NVDA czy TalkBackiem. Może natomiast pomóc uporządkować rezultat wcześniej wykonanego testu. Przydaje się również przy przygotowaniu kroków odtworzenia problemu i dopasowaniu wyników do przyjętego schematu raportu.

Przy interpretowaniu problemów znaczenie ma także wiedza o tym, jak osoby z różnymi potrzebami korzystają z treści cyfrowych. Praktyczne przykłady przedstawia Gov.pl w publikacji „Kto i jak korzysta z dostępności cyfrowej”. AI w dostępności cyfrowej może usprawnić opracowanie wyników audytu. Sam test powinien przeprowadzić specjalista, który zna odpowiednie metody badawcze i potrafi ocenić działanie strony lub aplikacji.

AI w programowaniu

AI w programowaniu wykracza dziś daleko poza podpowiadanie pojedynczych linii kodu. Narzędzia AI dla programistów pomagają tworzyć fragmenty funkcji, dokumentację i testy. Przydają się również podczas przygotowywania zapytań do baz danych czy proponowania zmian w istniejącym kodzie.

Sztuczna inteligencja w pracy programisty może wspierać przygotowanie roboczej wersji rozwiązania i wyjaśnienie składni. Przydaje się także podczas analizy komunikatu błędu oraz szukania możliwej przyczyny problemu. Przykłady takich zastosowań przedstawia Business Insider Polska w publikacji „Jak zmienia się praca programisty w dobie AI?”. W artykule opisano między innymi wykorzystanie GitHub Copilot i Cursora do przygotowywania funkcji, dokumentacji, testów jednostkowych oraz zapytań do baz danych. Zwrócono też uwagę na znaczenie weryfikowania rezultatów otrzymywanych z pomocą AI.

Praktyczne zastosowania takich narzędzi omawia również Devmentor w materiale „Narzędzia AI w pracy programisty (część 2)”. Wygenerowany kod zawsze wymaga sprawdzenia. Programista odpowiada za jego bezpieczeństwo i wydajność. Musi również zadbać o zgodność z wymaganiami projektu i poprawne działanie całego systemu.

Dla osoby z niepełnosprawnością równie istotna pozostaje dostępność środowiska pracy. Asystent AI nie usunie bariery wynikającej z niedostępnego edytora kodu, terminala czy innego narzędzia potrzebnego do wykonywania obowiązków.

AI w copywritingu

AI w copywritingu można wykorzystać na wielu etapach pracy nad tekstem. Przydaje się podczas researchu, tworzenia konspektu, redakcji i korekty. Może również pomóc w analizie gotowego materiału. Narzędzia AI w copywritingu pomagają uporządkować znalezione informacje i przygotować pytania do researchu. Ułatwiają także budowanie struktury artykułu oraz wychwytywanie powtórzeń. O jakości publikacji decyduje jednak autor, który wybiera źródła, ocenia informacje i nadaje tekstowi ostateczny kształt.

Szerzej takie zastosowania opisuje Widoczni w publikacji „Copywriting AI: tworzenie treści z ChatGPT, Claude i Gemini bez AI slop”. Materiał pokazuje wykorzystanie narzędzi AI do tworzenia treści na różnych etapach pracy. Obejmuje zarówno research i przygotowanie struktury, jak i późniejszą redakcję gotowego tekstu.

Dobry artykuł potrzebuje autora, który zna temat, rozumie odbiorcę i wie, jaki cel ma osiągnąć publikacja. Sama poprawność językowa nie wystarcza, jeśli tekst nie wnosi konkretnej wiedzy albo opiera się na niesprawdzonych informacjach. Dla osoby niewidomej przydatne może być również połączenie AI z dyktowaniem. Własne doświadczenia i argumenty można najpierw przekazać w mniej uporządkowanej formie, a później wykorzystać narzędzie do ich redakcji.

Znaczenie dobrych danych wejściowych pokazuje narzędzie opisane przez Google w publikacji „Pomelli od Google: Twórz treści dla firmy z AI”. Rozwiązanie wykorzystuje informacje dotyczące firmy do tworzenia pomysłów na kampanie i treści marketingowe dopasowane do konkretnej marki. W pracy copywritera działa podobna zależność. Im lepszy kontekst otrzyma narzędzie, tym łatwiej przygotować materiał odpowiadający tematowi i potrzebom odbiorcy.

AI w pracy biurowej

AI w pracy biurowej przydaje się przede wszystkim tam, gdzie trzeba szybko uporządkować większą ilość informacji. Dotyczy to pracy z dokumentami, arkuszami, raportami i korespondencją. Narzędzia pomagają również przy notatkach ze spotkań oraz zestawieniach danych. Przy dłuższym dokumencie sztuczna inteligencja może przygotować streszczenie albo wskazać najważniejsze informacje. Może również pomóc porównać kilka materiałów. Narzędzia AI w pracy biurowej sprawdzają się przy wyjaśnianiu formuł, porządkowaniu danych i przygotowywaniu schematów raportów.

Dla osoby korzystającej z czytnika ekranu może to oznaczać mniej czynności potrzebnych do odnalezienia konkretnej informacji w obszernym materiale. AI dla osób niewidomych nie rozwiązuje problemu niedostępnego dokumentu. Jeśli plik został źle przygotowany i nie współpracuje z technologiami asystującymi, użytkownik nadal napotka barierę.

Sztuczna inteligencja jest także użyteczna przy zadaniach wykonywanych regularnie. Pracownik przygotowujący podobne raporty może stworzyć stały schemat dokumentu i wykorzystywać go przy kolejnych zestawach danych. Przy takim zastosowaniu ważne jest bezpieczeństwo informacji. Poufnych danych firmowych nie należy przekazywać do dowolnego narzędzia bez sprawdzenia zasad obowiązujących w organizacji.

Szerszy obraz wykorzystywania sztucznej inteligencji w firmach usługowych przedstawia EY Polska w publikacji „Badanie EY: AI w firmach usługowych – dużo wdrożeń, mało mierzenia efektów”. Według wyników przytoczonych w materiale 71% badanych firm usługowych zakończyło pierwsze wdrożenia AI albo było w trakcie tego procesu, natomiast 44% systematycznie monitorowało osiągane efekty.

Co łączy wykorzystanie AI w tych czterech zawodach?

Audytor dostępności, programista, copywriter i pracownik biurowy wykonują bardzo różne zadania. W każdym z tych zawodów sztuczna inteligencja może przejąć część pracy związanej z porządkowaniem i analizą informacji. Może też ułatwiać przygotowywanie materiałów potrzebnych do dalszej pracy.

Audytor najpierw znajduje problem podczas testu, a później wykorzystuje AI przy przygotowaniu raportu. Programista może wygenerować kod, ale musi wiedzieć, jak go sprawdzić. Copywriter przekazuje własną wiedzę, źródła i doświadczenia, a narzędzie pomaga uporządkować materiał. Pracownik biurowy może szybciej przeanalizować dokument lub zestawienie, lecz nadal powinien zweryfikować najważniejsze informacje.

Znaczenie kompetencji i przygotowania organizacji do korzystania ze sztucznej inteligencji pokazuje raport PARP „Sztuczna inteligencja w firmach: gotowość do adopcji, kompetencje i potrzeby. Raport z badań BKL”. Narzędzia AI dla osób z niepełnosprawnościami mogą ograniczyć część dodatkowych czynności i zwiększyć samodzielność. Nadal potrzebne są jednak dostępne programy, technologie asystujące i kompetencje właściwe dla danego zawodu.

W kontekście aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami szczególnie ważne jest to, czy technologia pomaga wykorzystać już posiadane umiejętności i ogranicza bariery utrudniające wykonywanie obowiązków.